—Glossary
อภิธานศัพท์
ข้อกำหนดที่เทียบเท่าภาษาจีนและญี่ปุ่น คำศัพท์หลายคำที่นักตกปลาชาวจีนใช้มาจากภาษาญี่ปุ่นหรือภาษาอังกฤษ ดังนั้นการรู้ต้นฉบับทำให้ง่ายต่อการค้นหาและอ่านข้อมูลจำเพาะของผลิตภัณฑ์
| คำศัพท์ | English | 日本語 | หมวดหมู่ | คำนิยาม |
|---|---|---|---|---|
| ตกปลาเหยื่อปลอม | Lure Fishing | ルアーフィッシング | ทั่วไป | วิธีตกปลาที่ใช้เหยื่อปลอม (Lure) เลียนแบบเหยื่อจริง เพื่อล่อให้ปลานักล่าเข้าโจมตี นักตกปลาไทยมักเรียกสั้น ๆ ว่า “ตีเหยื่อปลอม” |
| ปลาเป้าหมาย | Target Species | — | ทั่วไป | ชนิดปลาที่ตั้งใจจะตกในทริปนั้น |
| ชั้นน้ำ | Water Column / Depth Zone | レンジ | ทั่วไป | ช่วงความลึกที่เหยื่ออยู่ มักแบ่งเป็นผิวน้ำ ชั้นบน ชั้นกลาง และหน้าดิน |
| โครงสร้าง | Structure | — | ทั่วไป | การเปลี่ยนแปลงของภูมิประเทศใต้น้ำ เช่น ทางลาด ขั้นบันได ร่องน้ำ แหลม หรือร่องลำน้ำเก่าที่จมอยู่ |
| ที่กำบัง | Cover | — | ทั่วไป | สิ่งที่ปลาใช้หลบซ่อน เช่น สาหร่าย ไม้ล้ม กองหิน ท่าเรือ และแหน |
| ตูม | Boil / Blow-up | — | ทั่วไป | ละอองน้ำที่กระจายขึ้นเมื่อปลานักล่าโจมตีปลาเหยื่อหรือเหยื่อปลอมที่ผิวน้ำ |
| แห้ว | Skunked | — | ทั่วไป | ศัพท์แสลงของนักตกปลา หมายถึงตกมาทั้งวันแต่ไม่ได้ปลาสักตัว (ภาษาจีนเรียก kōngjūn “กองทัพอากาศ”) |
| ปล่อยปลา | Catch & Release | キャッチ＆リリース | ทั่วไป | ปล่อยปลาที่ตกได้กลับลงน้ำให้เร็วที่สุดและให้บาดเจ็บน้อยที่สุด |
| แว่นโพลาไรซ์ | Polarized Sunglasses | — | ทั่วไป | ตัดแสงสะท้อนบนผิวน้ำ ทำให้มองเห็นโครงสร้างใต้น้ำและตัวปลาได้ชัด และยังป้องกันดวงตาจากเบ็ดที่กระเด็นมา |
| โซนาร์หาปลา | Fish Finder / Sonar | — | ทั่วไป | อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้โซนาร์แสดงความลึก สภาพพื้นท้องน้ำ และฝูงปลา |
| ความแข็ง | Power | — | คัน | แรงที่ต้องใช้ในการทำให้คันโค้ง เป็นตัวกำหนดน้ำหนักเหยื่อและขนาดสายที่ใช้ได้ ที่พบบ่อยคือ UL / L / ML / M / MH / H / XH |
| แอคชั่น | Action | テーパー / 調子 | คัน | ตำแหน่งที่คันโค้งเมื่อรับแรง แอคชั่น Extra Fast จะโค้งเฉพาะปลายคัน ส่วนแอคชั่น Slow จะโค้งทั้งคัน |
| คันเบท | Casting Rod / Baitcasting Rod | ベイトロッド | คัน | คันที่ใช้คู่กับรอกเบท ใต้รีลซีทมีไกนิ้ว (Trigger) ไกด์ขนาดเล็กอยู่ด้านบนของคัน รหัสรุ่นมักขึ้นต้นด้วย C หรือ B |
| คันสปิน | Spinning Rod | スピニングロッド | คัน | คันที่ใช้คู่กับรอกสปินนิ่ง รอกห้อยอยู่ใต้คัน ไกด์ตัวแรกมีขนาดใหญ่ รหัสรุ่นมักขึ้นต้นด้วย S |
| ไกด์ | Guide | ガイド | คัน | ห่วงบนตัวคันที่ใช้นำทางสายเบ็ด |
| ปลายคัน | Tip | ティップ | คัน | ส่วนหน้าสุดของคัน ทำหน้าที่รับรู้สัมผัสและใช้เล่นเหยื่อแบบละเอียด |
| กลางคัน | Mid Section | ベリー | คัน | ช่วงกลางของคัน มีผลต่อการส่งแรงตอนตีเหยื่อและตอนสู้ปลา |
| โคนคัน | Butt | バット | คัน | ช่วงท้ายของคัน หนาและแข็งที่สุด เป็นแหล่งแรงหลักในการวัดเบ็ดและคุมปลา |
| รีลซีท | Reel Seat | — | คัน | ชิ้นส่วนที่ใช้ยึดรอกเข้ากับคัน |
| ปลายตัน (โซลิดทิป) | Solid Tip | — | คัน | ปลายคันทำจากวัสดุตัน อ่อนกว่าปลายแบบกลวง ปลารู้สึกถึงแรงต้านได้ยากกว่า เหมาะกับเหยื่อยางแบบไฟเนสและการตกปลาเล็ก |
| น้ำหนักเหยื่อ | Lure Weight Rating | — | คัน | ช่วงน้ำหนักเหยื่อที่ระบุไว้บนคัน เช่น “Lure 5–21 g” หรือ “1/8–3/4 oz” |
| รอกสปินนิ่ง | Spinning Reel | スピニングリール | รอก | ขณะกรอสาย สปูลไม่หมุน (หมุนเฉพาะตอนแดรกปล่อยสาย) โรเตอร์จะหมุนรอบสปูลเพื่อเก็บสาย ตอนตีเหยื่อสายจะคลายออกจากหน้าสปูลเป็นเกลียว จึงไม่ฟู่เพราะสปูลหมุนเกินแบบรอกเบท แต่ยังอาจเกิดสายหลวมเป็นห่วงหรือสายพันกันเพราะลมได้ |
| รอกเบท | Low-profile Baitcasting Reel | ベイトリール | รอก | รอกที่สปูลหมุนตามสายที่ออกไป รูปทรงแบนคล้ายหยดน้ำ (จึงเรียกอีกชื่อว่ารอกหยดน้ำ) ต้องอาศัยระบบเบรกและการใช้นิ้วโป้งคุมสาย ไม่อย่างนั้นจะฟู่ |
| รอกเบทกลม | Round Baitcasting Reel | 丸型ベイトリール | รอก | รอกเบทตัวทรงกลม จุสายได้มาก โครงสร้างแข็งแรง ใช้กับเหยื่อใหญ่และตกปลาทะเล |
| ฟู่ | Backlash / Bird's Nest | バックラッシュ | รอก | สปูลรอกเบทหมุนเร็วกว่าความเร็วที่สายออกจริง สายส่วนเกินจึงฟูขึ้นบนสปูลและพันกันเป็นก้อน (ภาษาจีนเรียกเล่น ๆ ว่า “ผัดเส้น”) |
| เบรก | Brake | ブレーキ | รอก | กลไกที่ป้องกันไม่ให้สปูลรอกเบทหมุนเกิน มีทั้งแบบหนีศูนย์ แบบแม่เหล็ก และแบบอิเล็กทรอนิกส์ |
| ปุ่มหน่วงสปูล | Spool Tension Knob | メカニカルブレーキ | รอก | ปุ่มหมุนด้านข้างรอกเบท ใช้สร้างแรงเสียดทานตามแนวแกนสปูล โดยทั่วไปปรับจนเหยื่อที่ห้อยจากปลายคันร่วงลงถึงพื้นแล้วสปูลหยุดหมุนพอดี |
| แดรก | Drag | ドラグ | รอก | เมื่อแรงดึงเกินค่าที่ตั้งไว้ สปูลจะลื่นและปล่อยสายออก ช่วยไม่ให้สายขาด รอกสปินนิ่งส่วนใหญ่เป็นปุ่มแดรกหน้า ส่วนรอกเบทเป็นสตาร์แดรกข้างแขนหมุน |
| อัตราทด | Gear Ratio | ギア比 | รอก | จำนวนรอบที่สปูล (หรือโรเตอร์) หมุนเมื่อหมุนแขนหนึ่งรอบ เช่น 7.1:1 |
| ระยะเก็บสายต่อรอบ | Retrieve per Crank | — | รอก | ความยาวสายที่เก็บกลับมาได้ต่อการหมุนหนึ่งรอบ ประมาณ อัตราทด × π × เส้นผ่านศูนย์กลางใช้งานของสปูล |
| เบล (Bail) | Bail | ベール | รอก | ห่วงโลหะบนรอกสปินนิ่งที่เปิดปิดได้ เมื่อเปิดสายจะออกได้ เมื่อปิดจะนำสายเข้าพันสปูล |
| ตัวเกลี่ยสาย | Level Wind | — | รอก | กลไกนำสายด้านหน้ารอกเบทที่เลื่อนซ้ายขวา ทำให้สายพันบนสปูลอย่างสม่ำเสมอ |
| BFS | Bait Finesse System | — | รอก | รอกเบทสปูลน้ำหนักเบาพิเศษ ตีเหยื่อหนักเพียงไม่กี่กรัมได้ (ชื่อนี้มาจากชื่อซีรีส์ของ Shimano) |
| รอกหมุนซ้าย / หมุนขวา | Left / Right Hand Retrieve | — | รอก | แบ่งตามด้านที่แขนหมุนติดอยู่ รอกหมุนซ้ายคือใช้มือซ้ายหมุนรอกและมือขวาถือคัน |
| สาย PE | Braided Line | PEライン | สาย | สายถักจากเส้นใยโพลีเอทิลีนน้ำหนักโมเลกุลสูงพิเศษ แข็งแรงมาก ยืดน้อย แต่ไม่ทนการเสียดสี |
| สายฟลูออโรคาร์บอน | Fluorocarbon | フロロカーボン | สาย | สายเส้นเดี่ยวฟลูออโรคาร์บอน ทนการเสียดสี จมน้ำ และมองเห็นยากในน้ำ |
| สายเอ็นโมโน | Monofilament (Nylon) | ナイロン | สาย | สายเส้นเดี่ยวไนลอน (โพลีเอไมด์) นิ่ม ยืดตัวมาก ราคาถูก |
| สายช็อคลีดเดอร์ | Leader | リーダー | สาย | สายฟลูออโรคาร์บอนหรือสายเอ็นโมโนช่วงหนึ่งที่ต่อหน้าสาย PE เพื่อทนการเสียดสี พรางตา และซับแรงกระชาก มักเรียกสั้น ๆ ว่า “ลีดเดอร์” |
| เบอร์ | Go (JP line size) | 号 | สาย | หน่วยขนาดสายแบบญี่ปุ่น สายเอ็นโมโน / ฟลูออโรคาร์บอนเบอร์ 1 มีเส้นผ่านศูนย์กลางมาตรฐาน 0.165 mm |
| ปอนด์ (lb) | Pound Test | — | สาย | แรงดึงที่ระบุของสาย 1 lb ≈ 0.4536 kg |
| ลิ้น | Lip / Bill | リップ | เหยื่อ | แผ่นที่หัวเหยื่อปลั๊ก เป็นตัวกำหนดความลึกในการดำและแอคชั่นของเหยื่อ |
| เบ็ดสามทาง | Treble Hook | トレブルフック | เหยื่อ | ตัวเบ็ดที่มีสามปลาย นิยมใช้กับเหยื่อปลั๊ก |
| เบ็ดออฟเซ็ต | Offset / EWG Hook | オフセットフック | เหยื่อ | เบ็ดเดี่ยวที่ก้านด้านหน้ามีส่วนหัก ใช้เกี่ยวเหยื่อยางแบบซ่อนคม (เท็กซัสริก ริกไม่ถ่วงตะกั่ว ฯลฯ) |
| กันสวะ | Weed Guard | — | เหยื่อ | แปรงขนไนลอนที่บังอยู่หน้าคมเบ็ด ช่วยลดการติดพื้นติดตอ |
| ลอย / ลอยนิ่ง / จม | Floating / Suspending / Sinking | — | เหยื่อ | สภาพของเหยื่อเมื่ออยู่นิ่ง มักระบุเป็น F / SP / S |
| เหยื่อยาง | Soft Plastic / Worm | ワーム | เหยื่อ | เหยื่อปลอมที่ทำจากพลาสติกนิ่มหรืออีลาสโตเมอร์ ต้องใช้คู่กับตัวเบ็ด จะถ่วงตะกั่วหรือไม่ก็ได้ หางบางแบบมีแอคชั่นในตัว และริกที่เลือกจะเปลี่ยนวิธีนำเสนอเหยื่อ |
| หางพาย | Paddle Tail / Shad Tail | — | เหยื่อ | เหยื่อยางที่หางเป็นรูปใบพาย เมื่อกรอสายหางจะส่ายซ้ายขวา |
| หางม้วน | Curly Tail / Grub | — | เหยื่อ | เหยื่อยางที่หางโค้งงอ แม้กรอช้าหางก็ยังสะบัด |
| ลูกแรทเทิล | Rattle | ラトル | เหยื่อ | ลูกเม็ดเล็กในตัวเหยื่อปลั๊กที่กลิ้งไปมาและเกิดเสียง |
| ริก | Rig | リグ | ริก | รูปแบบการประกอบตัวเบ็ด ตะกั่ว และเหยื่อยาง (รวมถึงลูกหมุน ลูกปัด ฯลฯ) |
| เท็กซัสริก | Texas Rig | テキサスリグ | ริก | ตะกั่วหัวกระสุน + เบ็ดออฟเซ็ตซ่อนคม กันติดได้ดีมาก |
| ดร็อปช็อต | Drop Shot | ダウンショット | ริก | ตัวเบ็ดอยู่กลางสาย ตะกั่วอยู่ปลายสุด เหยื่อยางจึงลอยอยู่เหนือพื้น |
| ไฟเนส | Finesse | フィネス | ริก | ชื่อเรียกรวมของวิธีตกที่ใช้สายเล็ก ตะกั่วเบา เหยื่อเล็ก และการเล่นเหยื่อเบา ๆ เพื่อเอาปลาที่ไม่ค่อยกิน |
| วัดเบ็ด | Hookset | フッキング | เทคนิค | การยกคันเมื่อรู้สึกว่าปลากิน เพื่อให้คมเบ็ดเข้าปากปลา |
| ไฟต์ปลา | Fighting | ファイト | เทคนิค | หลังปลาติดเบ็ด ใช้ความโค้งของคันและแดรกทำให้ปลาหมดแรงจนคุมปลาได้ |
| กระตุก-หยุด | Jerk & Pause | ジャーク | เทคนิค | การกระตุกคันสั้น ๆ แล้วหยุด |
| วอล์กเดอะด็อก | Walk the Dog | ドッグウォーク | เทคนิค | การเล่นเหยื่อผิวน้ำ เช่น เพนซิล ให้ส่ายซ้ายขวาเป็นซิกแซกไปข้างหน้า |
| นับจม | Count Down | カウントダウン | เทคนิค | นับเวลาที่เหยื่อแบบจมจมลงหลังตกน้ำ เพื่อคุมระดับว่ายน้ำ |
| เทนชั่นฟอล | Tension Fall | テンションフォール | เทคนิค | ขณะเหยื่อจมให้สายตึงเล็กน้อย เหยื่อจะร่วงเป็นแนวโค้ง ช่วยให้รับรู้จังหวะปลากินได้ง่าย |
| ฟรีฟอล | Free Fall | フリーフォール | เทคนิค | ขณะเหยื่อจมปล่อยสายหย่อนเต็มที่ เหยื่อจะดิ่งลงตรง ๆ และเร็วกว่า แต่ต้องดูสายเพื่อจับจังหวะปลากินเท่านั้น |